Raspberry Pi'de Samba ile Güvenli Dosya Paylaşımı (Yerel Ağ NAS)

Raspberry Pi'yi Samba ile küçük bir ağ depolama (NAS) birimine çevirin: paylaşım klasörü, kullanıcı ve izin ayarı, Windows ve Mac erişimi, güvenlik ve yedekleme önerileri.

Küçük bir ofiste ya da evde "dosyalar nerede?" sorusunun en ucuz cevabı, bir Raspberry Pi ve ona bağlı bir USB diskle kurulan Samba paylaşımıdır. Samba, Windows, macOS ve Linux'un yerel ağda dosya paylaşımı için kullandığı SMB protokolünü Linux'ta sunar. Bu rehberde güvenli bir paylaşımı sıfırdan kuruyoruz; internete açmadan, yalnızca yerel ağda.

Ne kurduğumuzu bilelim

Hedef: 192.168.1.x yerel ağındaki bilgisayarların \\raspberrypi\ortak adresinden bir klasöre erişmesi. Kimlik doğrulama zorunlu, misafir erişimi kapalı, yalnızca tanımlı kullanıcılar yazabilir. Disk tercihen USB SSD ya da harici HDD olmalı; sistem SD kartında veri tutmak hem yavaş hem riskli (SD kart ömrü).

1. Diski bağlamak

Diski takıp lsblk -f ile bulun (örnek sda1). Dosya sistemi ext4 ise /mnt/disk gibi bir yere kalıcı bağlayın. sudo blkid ile UUID'yi okuyup /etc/fstab dosyasına şu satırı ekleyin:

UUID=ABCD-1234  /mnt/disk  ext4  defaults,nofail  0  2

nofail seçeneği, disk takılı değilken Pi'nin açılışta takılı kalmasını önler. sudo mount -a ile hatasız bağlandığını doğrulayın.

2. Samba'yı kurmak ve klasörü hazırlamak

sudo apt update && sudo apt install samba -y
sudo mkdir -p /mnt/disk/ortak
sudo groupadd paylasim
sudo chgrp paylasim /mnt/disk/ortak
sudo chmod 2770 /mnt/disk/ortak

2770 değerindeki başta duran 2, klasöre yazılan yeni dosyaların da paylasim grubuna ait olmasını sağlar; grup üyeleri okur-yazar, diğerleri hiçbir şey yapamaz. İzin numaralarını anlamak için chmod hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.

3. Kullanıcı eklemek

Samba'nın kendi parola veritabanı vardır. Önce giriş yapamayan bir sistem kullanıcısı, sonra Samba parolası oluşturun:

sudo useradd -M -s /usr/sbin/nologin -G paylasim ayse
sudo smbpasswd -a ayse

-M ev dizini oluşturmaz, nologin ise bu hesapla SSH ya da konsol girişini engeller. Parolayı rastgele ve uzun seçin (parola üretici).

4. Paylaşımı tanımlamak

/etc/samba/smb.conf dosyasının sonuna ekleyin:

[ortak]
   path = /mnt/disk/ortak
   browseable = yes
   read only = no
   guest ok = no
   valid users = @paylasim
   create mask = 0660
   directory mask = 2770

Genel ayarlar bölümüne server min protocol = SMB2 ve map to guest = never eklemek, eski ve zayıf SMB1 protokolünü kapatır. Yapılandırmayı testparm ile doğrulayın, ardından sudo systemctl restart smbd çalıştırın.

5. Bağlanmak

Windows'ta Dosya Gezgini adres çubuğuna \\PI_ADRESI\ortak yazın; macOS'ta Finder'da Git → Sunucuya Bağlan'dan smb://PI_ADRESI/ortak kullanın. Linux'ta smbclient //PI_ADRESI/ortak -U ayse ya da dosya yöneticisinden bağlanabilirsiniz. Ağ hızı beklediğinizden düşükse hız testi ve Wi-Fi yerine kabloyu deneyin; büyük dosyaların ne kadar süreceğini aktarım süresi hesaplayıcı ile tahmin edebilirsiniz.

Güvenlik kuralları

Samba'yı asla internete açmayın. SMB portları (139, 445) yalnızca yerel ağdan erişilebilir olmalı. Güvenlik duvarında yalnızca yerel aralığa izin verin (UFW rehberi, aralık için CIDR aracı): sudo ufw allow from 192.168.1.0/24 to any app Samba.
Misafir erişimi kapalı kalsın. Parolasız paylaşım, ağa bağlanan herkesin dosyaları görmesi demektir.
Fidye yazılımı riski: Paylaşıma yazma yetkisi olan bir bilgisayar fidye yazılımına yakalanırsa paylaşımdaki dosyalar da şifrelenir. Paylaşım yedek değildir; ayrı ve değiştirilemez bir yedek tutun (3-2-1 kuralı).
Düzenli güncelleme: sudo apt update && sudo apt upgrade ile Samba güvenlik yamalarını alın.

Sorun giderme

Belirti	Çözüm
"Erişim engellendi"	Kullanıcı `paylasim` grubunda mı? `id ayse` ile bakın.
Klasör görünüyor ama dosya yazılamıyor	Klasör izni ve `read only = no` kontrolü.
Pi adı ağda bulunmuyor	IP adresiyle bağlanın; `avahi-daemon` kurun.
Yeniden başlatınca paylaşım yok	Disk bağlanmamıştır: `mount \| grep disk`.
Yavaş aktarım	Kablolu bağlantı, USB 3 bağlantı noktası, SD yerine SSD.

Günlükleri journalctl -u smbd ile okuyabilirsiniz (journalctl rehberi). Bir kullanıcı eklemek ya da kaldırmak için yalnızca smbpasswd ve grup üyeliği yeterlidir.

Sık sorulan sorular

Pi 3 NAS olarak yeterli mi? Pi 3'ün ağ arabirimi ve USB'si aynı veri yolunu paylaşır; pratikte 30–40 MB/s civarı beklenir. Birkaç kişilik ofis dosyaları için yeterli, video düzenleme için zayıftır; Pi 4 ve USB 3 diskle çok daha iyidir.

Disk uyku moduna girince sorun olur mu? Bazı diskler uyur ve ilk erişimde birkaç saniye gecikir; normaldir.

Elektrik kesilince disk bozulur mu? Evet, yazma sırasında kesinti dosya sistemini bozabilir; küçük bir UPS çok işe yarar (UPS süre hesaplayıcı).